bir delinin hatıra defteri

“Basın, yayın ve haberleşme ile sinema ve kitap yapıtlarının hükümetçe önceden denetlenmesi ya da kısıtlanması işi.” ni sözlükler sansür olarak tanımlıyor. Türkiye’de sansürün kaldırılmasının 100.yılını geride bıraktık. Sansür “resmi” olarak 1908 yılında kaldırıldı. Ama gerek aradan geçen yüzyıllık süreçte, gerekse bugün hala sansürle mücadele ediyoruz ve hala birileri ille de “sansür” ille de “sansür” diyor. Birileri için hala aradan geçen zaman sadece takvim yapraklarındaki rakamlardan ibaret kalıyor. Birileri hala tarihin yasaklanan şeylerin zaferleriyle dolu olduğunu göremiyor ve birileri hala bizim neyi görüp, neyi göremeyeceğimize karar vermek istiyor. Bir zihniyet meselesi…

Gelin bir asır öncesine ufak bir yolculuk yapalım önce:

“1908’in yaz ayları 2. Abdülhamit için zor geçiyordu.. Selanik’ten yayılan İttihatçı isyanını ne Şemsi Paşa bastırabilmişti ne Müşir Osman Paşa. Binbaşı Enver Bey ve adamları dağlardaydı..

Ayaklanmanın 40. gününde Abdülhamit geri adım attı.. Bir başka açıdan da ileriye doğru atılmış bir adımdı bu: 24 Temmuz 1908’de 2. Meşrutiyet ilan edildi.

Osmanlı Matbuat Cemiyeti adıyla örgütlenmiş gazetecilerin büyük bölümü meşrutiyeti sevinçle karşıladılar. Sansürün karşısına dikilebileceklerdi artık. 1876’dan kalma sansür kararnamesini uygulatmayacaklardı. Yani sansür memurları yayından önce gazeteleri kontrol edemeyecekti..

Meşrutiyetin ilan edildiği günün gecesinde İkdam gazetesinin sahibi Ahmet Cevdet ile Sabah Gazetesi sahibi Mihran Efendiler, gazete provalarını görmek için gelen sansür memurlarını aynı sözlerle geri çevirdiler: gazeteler hürdür, sansür yasaktır.”ⁱ

Şimdi 2008 yılındayız. Elbette kendimize yalnızca gazete ve kitapları referans alacak değiliz. Devir değişti, teknoloji gelişti. Yeni medyamız “internet”. Şimdi bu yüzyıllık bir süreç sonunda ulaştığımız noktaya bakın: 1200 küsür site sansürlü.

“Bir düne bak / Bir bugüne / Hey gidi günler hey / Az gittik uz gittik / Bir de döndük baktık ki / Dostlar / Olduğumuz yerdeydik.” Ülkemizdeki bu durumu (diğer bir çok durumu olduğu gibi) herhalde Haldun Taner’in sözleri gayet güzel özetliyor.

Türkiye’de internet sansürü uygulamak 5651 sayılı kanundan sonra o kadar kolay hale geldi ki OpenNet Initiative yazarları bu durumu şu yazıyla özetlemişler: “Three Easy Steps to Block Sites in Turkey – Türkiye’de site kapatmanın 3 kolay yolu“ⁱⁱ

Sansür konusu şimdilik bu kadarla kalsın. Konuyla alakalı başka bir durum da var. Daha önceki günlük girdimde Telekomünikasyon Kurumuna “Bilgi Edinme Kanunu” kapsamında bir dilekçe ile başvurmuştum. TK tarafından mahkeme, hakim veya savcı kararıyla yasaklanan internet sitelerinin listesine ulaşmak istediğimi bildiren bir dilekçe idi. Gelen yanıta bu adresten ulaşabilirsiniz: http://www.erhanekici.com/files/TK_Bilgi_Edinme_Cevap.html

TK’nın cevabından bir bölüm:

“Ayrıca, Başkanlığımız aracılığı dışında; Hukuk Mahkemelerince verilen erişimi engelleme kararları da diğer erişim sağlayıcılar vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle erişimi engellenen tüm siteler ile ilgili Telekomünikasyon İletişim Başkanlığımızda bir envanter bulunmamaktadır.”

Şimdi 5651 sayılı kanunun ilgili maddelerine bir göz atalım:

MADDE 8

(3) Hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı tarafından verilen erişimin engellenmesi kararının birer örneği, gereği yapılmak üzere Başkanlığa gönderilir.

(4) İçeriği birinci fıkrada belirtilen suçları oluşturan yayınların içerik veya yer sağlayıcısının yurt dışında bulunması halinde veya içerik veya yer sağlayıcısı yurt içinde bulunsa bile, içeriği birinci fıkranın (a) bendinin (2) ve (5) numaralı alt bentlerinde yazılı suçları oluşturan yayınlara ilişkin olarak erişimin engellenmesi kararı re’sen Başkanlık tarafından verilir. Bu karar, erişim sağlayıcısına bildirilerek gereğinin yerine getirilmesi istenir.

(7) Soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi halinde, erişimin engellenmesi kararı kendiliğinden hükümsüz kalır. Bu durumda Cumhuriyet savcısı, kovuşturmaya yer olmadığı kararının bir örneğini Başkanlığa gönderir.

(8) Kovuşturma evresinde beraat kararı verilmesi halinde, erişimin engellenmesi kararı kendiliğinden hükümsüz kalır. Bu durumda mahkemece beraat kararının bir örneği Başkanlığa gönderilir.

(10) Koruma tedbiri olarak verilen erişimin engellenmesi kararının gereğini yerine getirmeyen yer veya erişim sağlayıcılarının sorumluları, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Telekomünikasyon Kurumu’na Sorular:

1 - 5651 sayılı kanunun 8. maddesinin 3.,4.,7. ve 8. fıkraları gereği Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki tüm internet sağlayıcıları bu kanuna tabi midir?

2 – Bu kanunun 2. maddesinin 1. fıkrasının b bendi “ (b) Başkanlık: Kurum bünyesinde bulunan Telekomünikasyon İletişim Başkanlığını gösterir” şeklinde midir?

3 - Eğer öyleyse -ki öyle- Türkiye Cumhuryeti sınırları içinde faaliyet gösteren erişim sağlayıcılar, tüm site kapatmaları ile ilgili isteklerde, sizin denetimiz altında değil midir?

4 – 8. madde 3.fıkra gereğince erişimin engellenmesi kararının bir örneği, veya “erişim engelemeye gerek yoktur” gibi mahkeme kararlarının birer örneği gereği yapılmak üzere sizlere gönderilmiyor mu?

5 – Eğer bu kararlar elinizde yoksa veya bunlar saklanmıyorsa 5651 sayılı kanuna göre Telekomünikasyon Kurumu suç işlemiş olmuyor mu?

6 – Eğer elinizde kapatılan sitelerin birer envanteri yoksa, 8. Madde 10. fıkraya göre erişim sağlayıcıların mahkeme, hakim veya savcı kararlarını uygulayıp uygulamadığını nasıl denetliyorsunuz?

7 – Eğer elinizde envanter varsa -ki olmalı- ve buna rağmen “Bilgi Edinme Kanunu” gereği dilekçeme eksik veya yanlış cevap vermeniz suç teşkil etmez mi?

—

Neşeli pazartesiler,
Erhan Ekici

E-posta kutuma internet yasaklarıyla ilgili dilekçeme istinaden gelen yanıt :

“Bir soruşturmaya esas olabilecek suç teşkil eden içerik nedeniyle erişimi engellenen sitelerin isimlerinin yayımlanması, mücadeleye ilişkin yöntemin ve bu sitelerin isimlerinin deşifresine yol açacaktır. Ayrıca internetin doğası gereği bir siteye erişimin % 100 engellemediği de dikkate alındığında, söz konusu sitelerin adlarının yayınlanması adeta suç işlenmesini teşvik etmek anlamına gelecektir..”  Telekomünikasyon Kurumu / Basın ve Tüketiciler ile İlişkiler Müşaviriliği

Bir gün eve geldiğinizi düşünün… Koltuğa kendinizi atıp kumandanızla televizyonu açıyorsunuz. Fakat bazı kanallar kapalı. Sadece yayının mahkeme kararıyla kapatıldığı yazıyor. Başka bilgi yok…

Bir gün işyerinize gittiğinizi düşünün… Masa arkadaşınız yerinde yok. Birşekilde “yok olmuş”…Bir şekilde evinden götürüldüğünü biliyorsunuz, başka bilgi yok…

Birgün gazete bayisine gittiğinizi düşünün…Hergün okuduğunuz gazete artık basılmıyor ve de dağıtılmıyor… Mahkeme kararıyla basımı durdurulmuş…

Birgün kızarkadaşınızı aramak istiyorsunuz… Hergün aradığınız arkadaşınıza bugün ulaşamıyorsunuz… Çünkü hizmet aldığınız operatör mahkeme kararıyla kapatılmış..

Bir nevi George Orwell’in 1984 romanının atmosferi gibi…Kimin niye yok olduğunu, neyin yine kapatıldığını kimse bilmiyor..Sadece “yok” oluyorlar…

Korkutucu ve korkutucu olduğu kadar da ürkütücü….

Şimdi ben sade bir vatandaş olarak yasal bir hakkımı kullanıp Telekomünikasyon Kurumu’na bir dilekçe ile başvurup bilgi talep ediyorum. Verilen cevap, kurumun ve ya kanunun yaptığından daha ürkütücü..

Ortada bir mahkeme kararı var. Fiili bir uygulama da var. Birşeyler yasaklanmış. Ama neyin yasaklandığını öğrenemiyorsunuz.. Birileri yine kendini mahkeme ve kanun yerine koyup birşeyler uyguluyorlar. Bizim bilmemiz gerekmiyor..Birileri bizim adımıza düşünüp, bizim iyiliğimiz için, bizlerden birşeyler gizliyorlar..Bilirsek şuç teşvik edilmiş olacak, bir nevi “aman reklamını yapmayalım” hali..

Eh haksız da sayılmazlar. Şimdi bana youtube’un kapatıldığını söylerlerse www.youtube.com adresine girebilirim. Es kaza malum videoları izleyebilirim. Şuç işlemiş olurum. Öğrenmemem daha uygun bulunmuş birileri tarafından..

Yetmiş milyondan gizlenen şeyin, 700 milyon kişi tarafından öğrenildiğini bizimkiler hala idrak edememiş…Eline magafon alıp, yanındaki insanın kulağına fısıldamak gibi, maksat kimseler duymasın. Komik, trajik, vahim…

Kafa kuma gömülmüş ama biryerler hala açıkta…

( TK’nın cevabının tam metnine buradan ulaşabilirsiniz )

—

Neşeli perşembeler,
Erhan Ekici

Ülke olarak sansür konusunda kariyerimiz oldukça parlak. Özgeçmişimiz kapattığımız gazeteler, öldürülen gazeteciler, kapatılan dergiler, sansürlenen filmler ve hapishanelerde “dinlendirdiğimiz” yazarlarımız ile doluydu. Özgeçmişimizdeki herşeyi hem teorik olarak özümseniş hem de pratik te başarı ile uygulamıştık. Velhasıl biz bu işin ustasıydık.

Resmi kariyerimiz ilk Türk gazetesi ile başladı…

İlk Türk gazetesi sayılan “Takvim-i Vekayi” için zamanın padişahı şöyle demiştir:

“Bu gazete, kutsal şeriata ve devlet düzenine dokunmama şartıyla, benim iktidarıma çok yardımcı olacaktır.”

Yine Leman Sam’ın “Anladım ki” isimli şarkısı TRT tarafından sakıncalı bulunup yayınlanmamıştı. Sakıncalı bulunan söz mü?

Bir gün hiç tanımadığım bir erkeğe sırf sana benziyor diye usulca sokulup merhaba dedim”

Gerekçe mi?

Türk kadını tanımadığı bir erkeğe “merhaba” diyemez(miş)…

Yanlış hatılamıyorsam Metin Erksan’ın bir filmi sansürlenirken gösterilen gerekçe ise daha trajikomik…

Senaryo gereği bir uçak bir köyün yakınlarındaki bir tarlaya düşmüştür…Ama heyhat…Hiç bir Türk pilotu uçağını düşürür mü? Sansürle….

Neyse liste uzar gider, zaman değişir ama mantık aynı mantıktır….Biz sansür işinde oldukça başarılıyız!

Şimdi çok güncel bir konuya gelelim :

1-2 Yıl önce TBMM “Bilişim Suçlarıyla” mücadele etmek için bir kanun hazırladı. Kanun taslağının yanlışlığını, yanlışlıktan öte uygulamada imkansız olduğunu sivil toplum kuruluşları, internet uzmanları, bilişimciler yüksek seslerle dile getirdiler ama kararlıydık konu sansür olunca “mantık” dahil hiç bir şey bizi durduramazdı. Kanun taslağı TBMM de kabul edildi.

Bugün artık hangi siteye girsek aynı soğuk yazı bizi devlet babanın ciddiyetiyle karşılıyor:

“Bu siteye erişim mahkeme kararıyla kapatılmıştır”

Vur deyince öldürdük. Kanun yapayım derken kanunsuzluğa imza attık. Yaklaşık 1.000.000 kullanıcının günlüklerinin yer aldığı siteyi kapattık. Bir kişinin suçunun/suçsuzluğunun cezasını tüm topluma ödetmek hangi hukuk kavramıyla açıklanır bilinmez ama durum vahim. Durumun vahimliği kanundan kaynaklanıyor. Kanuna göre site kapatmalar için sadece ve sadece 8 koşul (bazıları muğlak) belirlenmiş olmasına rağmen ve bu koşullar arasında “kişilik haklarına saldırı” gibi bir madde olmamasına rağmen, bu gerekçeyle site kapatan savcı da mahkeme de alenen ve gözlerimizin içine bakarak suç işliyor.

MADDE 8- (1) İnternet ortamında yapılan ve içeriği aşağıdaki suçları oluşturduğu hususunda yeterli şüphe sebebi bulunan yayınlarla ilgili olarak erişimin engellenmesine karar verilir:

a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;
1) İntihara yönlendirme (madde 84),
2) Çocukların cinsel istismarı (madde 103, birinci fıkra),
3) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma (madde 190),
4) Sağlık için tehlikeli madde temini (madde 194),
5) Müstehcenlik (madde 226),
6) Fuhuş (madde 227),
7) Kumar oynanması için yer ve imkân sağlama (madde 228), suçları.
b) 25/7/1951 tarihli ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanunda yer alan suçlar.

Siz bu maddeler arasında “kişilik haklarını ihlal” gibi bir gerekçe görebiliyor musunuz?

5651nolu kanuna dayanarak “kişilik haklarına saldırı” gerekçesiyle site kapatılmasını talep eden savcı da bunu onaylayan mahkeme de suç işlemiş olmuyor mu?

Bir kişiye ait blog/site/içerik kanuna göre uygun değil diye 1 veya 10 veya 100 milyon kişinin sitesini / blogunu kapatma nasıl bir hukuk uygulamasıdır. Okulda işlenmiş bir suç için tüm okulu mu kapatacaksınız?

TV de bir şuç işlenince tüm yayınları mı keseceksiniz? Ne farkı var…

5651 sayılı kanun…

Hukuka uygun değildir…

Teknik olarak yasağın uygulanması imkansızdır…

Kişisel yorumlamaya açıktır…

Suçta kabahati olmayan insanlar da cezanın infazından etkilenmektedir ki bu da bir suçtur…

Nasıl bir devletiz biz? Başımız kumda ..çımız sonuna kadar açık..Deve kuşu misali..

NOT : http://www.sansuresansur.org/ sitesini ziyaret ederek ve eposta listesine üye olarak konuyla ilgili düşüncelerinizi paylaşabilir, neler yapılabileceğini görebilirsiniz.

—-

—-

Neşeli pazartesiler,
Erhan Ekici

Siz daha RSS okuyucusunun ikonuna basmadan doluveriyor ekran. Sizinle yarışıp siz daha yeni gelenleri bitirmeden önünüze yığıveriyor bir dolu yazıyı. Önden gidince sanki boyu uzayacak bu RSS okuyucusunun. Biri bunun doğru olmadığını öğretmeli bu RSS okuyucusuna. Neyse efendim biz devam edelim. Gün geçmiyor ki (’ki’yi ayrı yazalım, TDK gezegen temsilcisinden-Didem- azar işitmeyelim) Özgür Yazılım ve Linux konusunda yeni bir gelişme yaşanmasın ve yine gün geçmiyor ki yeni anlaşmalar, yeni ortaklıklar olmasın. Neler oluyor hayatta bakalım ?

Efsane dizüstü bilgisayar modeli ve bu satırların yazıldığı sevimli aygıt olan(ben ona ‘kara kaplan’ diyorum) ThinkPad‘in SuSE Linux ile flörtü artık ciddi ve uzun erimli bir hal aldı. IBM ve Novell uygulama sunucuları pazarı için yeni bir anlaşma yaptılar. WebSphere App. Server Community Edition Jboss karşı”. Ve son olarak Nokia Siemens Network şirketinin “Linux Foundation”a katılımı ve finansal & teknik destek vaadi.

Lenovo & Novell : SuSE Linux yüklü ThinkPad’ler

Masaüstü pazarında Linux’un -özellikle- büyük kurumların ve şirketlerin masaüstlerinde- yerini sağlamlaştırmasının ve pastadan pay almasının önündeki en büyük engellerden biri olan “üretici firma desteği” nihayet son zamanlardaki gelişmelerle tarihe karışmak üzere. Önce Dell firmasının Ubuntu yüklü modelleri satışa sunması ardından da “business” kullanıcılarına hitap eden Lenova’nın SLED yüklü ThinkPad’leri çıkaracağını(T60p modeli) ve Linux için “Help Center” desteği de vereceğini açıklaması, Linux’un masaüstü pazarında yerini sağlamlaştıracağının ilk işaretleri. Evet son kullanıcı için şu anki dağıtımların hiçbir eksiği yok, fazlası da var ama “business” kullanıcıları söz konusu olduğunda şimdiye kadar durum bu kadar parlak değildi. Sürekli destek alabileceğiniz, kurumsal ve teknik mühendislik uygulamalarını çalıştırabileceğiniz ve başınız sıkışınca sağlayıcı firmayı arayıp sorununuzu çözdürebileceğiniz bir işletim sistemi “business” kullanıcılarının-daha doğrusu kurumsal ve büyük ölçekli firmaların- önceliği idi.Bunlar olmadan ağzınızla kuş tutsanız yaranamazsınız şu mendebur “kurumsal firmalara”..Dolayısıyla Lenovo – SLED birlikteliği kritik önemde bir adım…

IBM & Novell : Ne olacak şu WebSphere’in Hali

Novell firması SuSE’yi gözüne kestirdiğinde, büyük abisinden nakdi ve ayni yardım görmüştü hatırlayacağımız üzere. O sebeple Novell – IBM ilişkileri çok çarpıcı gelmiyor artık. Büyük abisi -big blue- şöyle yapalım diyor yapıyorlar. Böyle olsun diyor oluyor. RedHat’ın Jboss’u açık kaynak dünyasında yükselişine devam ederken IBM durur mu? Novell ile yaptıkları anlaşma gereği Novell SLES tarafında IBM WebSpehere App. Server Community Edition desteği de verecek. Hatırlatmakta fayda var: WAS CE açık kaynak kodlu bir uygulama tıpkı Jboss gibi..Bunun karşılığında Novell IBM satış ağından yine maksimum faydalanmaya devam edecek. Alan memnun veren memnun durumu…

Nokia Siemens Networks & Linux Foundations üyesi

6 Ağustos 2007 itibariyle Nokia Siemens Networks firması Linux Foundation’a üye oldu. NSN bu adım ile Linux Foundation‘a finansal ve teknik destek de sağlayacak. Böylece Carrier Grade Linux olayının da içine girecek. Telekom pazarında zaten belli alanlarda Linux işletim sistemini kullanan firma bundan sonrası içinde daha fazla Linux kullanacak. Bu umalım ki aynı zamanda GSM ve 3G için geliştirdiği aygıtların da yakın zamanda Linux kullanması anlamına gelsin. Telekom gibi rekabetçi bir pazarda gerek büyük sistemlerde gerekse gömülü sistemlerde “anlamsız şekilde” Windows kullanmak ve toplam maliyeti artırmak bunun yanında da yüksek bulunulurluğu sağlayamamak ” anlaşılır bir şey değildi zaten.

—–
Server Hoca’nın günlük girdisindeki videoyu izleyince biraz maziye gittim. Maziye götüren ise Ferha Şensoy’un “Kahraman Bakkal Süper Markete Karşı” adlı oyunu idi. Bakkal Abla’sıyla, Şeref’iyle, Şükrü Bey’iyle 1998-99 sezonunda zevkle oynadığımız bir oyun idi :)