Kim demişse doğru demiş gerçekten; “Don’t let me down” şarkısını dinlerken bir şey okunmuyor, hasbelkader okunsa da bir şey anlamıyor insan okuduklarından. Hemen bu ikircikli duruma son verip kapattım müziği. Elim bile “emre itaatsizlik” yapmaya yeltendi de son anda kurtardım durumu. RSS beslemelerini okumaya devam. Son günlerin ”standartlar” dünyasında en hararetli konularının başında ODF-Open Document Format ile OOXML – Office Open XML doküman formatlarının “kapışması” var. Open Document Format bilindiği gibi ISO tarafından onaylanmış açık bir standart. (“Açık Standartlar” da ne ola ki diyenler şuradan : Açık Standart Nedir? Niçin Tercih Edilmeli ) Office Open XML ise henüz ISO onaylı bir standart olmayan ama ISO süreçlerinde halen değerlendirmesi devam eden ECMA onaylı bir doküman formatı.

Geçenlerde yine günlükte değindiğimiz, bazı kurumların ve özellikle de kamu kurumlarının (“standart ve genel kabul görmüş” formatlar konusunda hassas olan kurumların) sırayla ODF’den sonra OOXML formatını da “açık standart” olarak kabul edebileceklerini açıklamaları ODF ile OOXML arasındaki rekabeti iyice kızıştırdı. Gerek bilgi teknoloji süreçlerini basitleştirmek gerekse uyumluluk konusunda problem yaşamak istemeyen kurumlar ve organizasyonlar tercihlerini her ne kadar ODF’den kulanacaklarını açıklamış olsalarda eğer Microsoft firmasının OOXML formatı da ISO tarafından onaylacak olursa aynı alanda iki standart olacak ve yine her iki standartı desteklemek bir problem yaşatacak. (Office OpenXML neden ISO standardı olmamalı : http://www.hakanuygun.com/blog/?p=45 )

Microsoft firmasının doküman formatı konusunda son günlerde ODF’ye karşı kullandığı en güçlü argümanlardan biri de 324 sayfalık “Formula Definition” belgelerinin hazır olmasıydı. Çünkü ODF formatının “Formula Definition” belgesi henüz tamamlanmamış durumda. Buna dayanarak Microsoft firması kendi doküman formatının “açık bir standart” olduğunu, her türlü tanımlamanın ve özelliğin açık bir şekilde belgelendiğini iddia ederek ve geriye doğru uyumluluk konusunda “de facto” standart olmasının avantajını kullanarak “de jure” standart olmaya çalışıyor.

Fakat ufak bir problemi var galiba, çünkü iyi ay gibi kısa bir sürede hazırlamakla övündüğü bu “formula definition“ belgesi biraz (bilinçli veya bilinçsiz) yanlış bilgiler içeriyor. Eğer bu tanımlama belgelerine göre birseyler yaparsanız yandınız çünkü formüller sizi doğru sonuca götürmüyor.

http://www.openmalaysiablog.com/2007/07/mathematically-.html

Neyse söz konusu firma Microsoft olunca, bu gibi durumlar bizi şaşırtmıyor ama ”benim formatımda açık standard” dediği her cümlede insan kendini gülmekten alamıyor. Bundan olsa gerek ki OpenForum Europa adlı kuruluşta “önce bir açık standardın tam tanımını yapalım, öyle her önüne gelen -ben açık standardım- demesin” diyor. Haksız da sayılmazlar. OpenForum Europe adlı bu kuruluş geçenlerde “Dual Standards – More Choice or Less” isimli bir rapor yayınladı. Raporda özetle aynı alanda iki veya daha fazla standard olmasının rekabeti ve seçeneği arttırmayacağını, sektör ve son kullanıcı açısından bunun zararlı sonuçları olacağını gerekçeleriyle birlikte anlatıyorlar. “ODF varken OOXML’e ne hacet” diyorlar kısaca.

Doküman formatları konusunda “Open Document Format – ODF” nin ISO standardı olarak kabul edilmesi doküman formatları konusunda özgür yazılım dünyası için, kapalı kaynak kodlu uygulama geliştiren firmalara karşı ve özgür yazılım dünyasının kendisi için büyük bir ilerlemeydi. ODF’yi destekleyen, dokümanları bu fotmatta kaydeden OpenOffice uygulaması içinde kamu ve/veya kurumsal kullanıcılara daha kolay ulaşabilmek anlamına geliyordu bu gelişme. Kamu ve kurumsal kullanıcılar için bunun ne anlama geldiğini kestirmek konusunda çok gecikmedi Microsoft firması. Tek format konusunda ODF’yi bir türlü kabullenmek istemeyen Microsoft, önce kendi doküman formatını geliştirdi ve ECMA standardı olarak tescil ettirdi ardından da bunun kabul görebilmesi için açık/kapalı bir hayli lobi çalışması yaptı. Ardından, daha önce yine günlükte haberini paylaştığımız Open XML Translator projesi…

ODF’nin ISO standardı olarak kabul edilmesi, ardından Belçika’nın ve ABD Massachusetts eyaletinin ODF yi standart format olarak kabul edip kullanacaklarını açıklaması açık standardları destekleyenler için güzel haberlerdi. Fakat henüz aradan bir yıl geçmemişken Massachusetts eyaleti Open XML’i de desteklediği ve destekleyeceği standartlar arasına almak niyetinde olduğunu duyurdu. Bu dönüşüm ile ilgili gerekçeler ve konuyla ilgili detaylar aşağıdaki bağlantılar takip edilebilir:

How a standard can kill a standard (OOXML versus ODF)
http://www.oreillynet.com/onlamp/blog/2007/07/how_a_standard_can_kill_a_stan.html

Massachusetts May Adopt OOXML – What Say You?
http://www.consortiuminfo.org/standardsblog/article.php?story=20070702101415578

Yazılara yapılan yorumlardan birini de aktaralım :)

OOXML is like VHS Videotape; ISO ODF XML is like DVD.
Indeed, a DVD player won’t play a videotape. But the future is with DVDs.

Meraklısına :

Comparison of OpenDocument and Office Open XML formats
http://en.wikipedia.org/wiki/Comparison_of_OpenDocument_and_Office_Open_XML_formats

*****

Günümüzde hızla büyüyen ve gelişen bilgi toplumu / bilgi teknolojileri beraberinde bir çok sorunu da beraberinde getirdi. Bunlardan biri de birlikte çalışılabilirlik ve uyumluluk sorunu idi. Özellikle son yıllarda kamunun ve büyük şirketlerin gerek bilgi paylaşım süreçlerini, gerekse uyumluluk süreçlerini ön plana alması, buna gereken özeni göstermesi sonucu standartlar giderek önem kazandı. Artık kimse sadece kendisinin kullanabileceği sistemlerde çalışmayı istemiyor, ortaya çıkan bilginin, ürünün başka alanlarda da ek bir çaba gerektirmeden kullanılmasını istiyor. Kullandığı sistemlerde sadece bir firmaya bağlı olmak ve onun sınırları içinde kalmak istemiyor. Bu ve daha sayabileceğimiz bir çok nedenden ötürü açık standartlar oluşturuluyor, tercih ediliyor.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programının Asya-Pasifik Kallkınma Bilgi Programı(UNDP-APDIP) “Açık Standartlar” isimli bir kitap yayınladı. “Açık Standart Nedir, Neden Önemlidir, Kamuya ve Sektöre Faydaları Nelerdir?” gibi bir çok soruya yanıt veren çalışma bilgi toplumunda standartlar konusunda bilgi edinmek isteyen herkes için çok güzel bir başlangıç kaynağı niteliğinde.

Kitaba bu adresden ulaşmak mümkün.

Açık Standardın temel prensipleri konusunda kitabın kendisinin de Bruce Perens’den alıntıladığı bir kısmı beraber okuyarak bitirelim :

Principles of Open Standards – Bruce Perens

Principles

Availability: Open standards are available for all to read and implement.

Maximize end-user choice: Open standards create a fair, competitive market for implementations of the standard. They do not lock the customer into a particular vendor or group.

No royalty: Open standards are free for all to implement, with no royalty or fee. Certification of compliance by the standards organization may involve a fee.

No discrimination: Open standards and the organizations that administer them do not favour one implementor over another for any reason other than the technical standards compliance of a vendor’s implementation. Certification organizations must provide a path for low- and zero-cost implementations to be validated, but may also provide enhanced certification services.

Extension or subset: Implementations of open standards may be extended, or offered in subset form. However, certification organizations may decline to certify subset implementations, and may place requirements upon extensions (see Predatory Practices).

Predatory practices: Open standards may employ license terms that protect against subversion of the standard by embrace-and-extend tactics. The licenses attached to the standard may require the publication of reference information for extensions, and a license for all others to create, distribute and sell software that is compatible with the extensions. An open standard may not otherwise prohibit extensions.